پژوهش حاضر با هدف توسعه مدل قابلیت‌های سازمانی برای مدیریت گذار راهبردی به سوی تولید هوشمند در شرکت کربن ایران انجام شد.

پژوهش حاضر از نظر هدف، توسعه‌ای و از نظر رویکرد، کیفی است و با استفاده از تحلیل مضمون انعکاسی انجام گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ نفر از مدیران و خبرگان دارای تجربه در حوزه‌های تولید، مدیریت سازمان، فناوری، بهبود فرآیند و تحول دیجیتال گردآوری شد. مشارکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع مفهومی ادامه یافت. تحلیل داده‌ها طی مراحل کدگذاری اولیه، توسعه مفاهیم فرعی، تشکیل مضامین پایه و سازمان‌دهی مضامین اصلی انجام شد و به استخراج ۲۸۶ کد اولیه، ۴۷ مفهوم فرعی، ۲۴ مضمون پایه، پنج مضمون سازمان‌دهنده و یک مضمون فراگیر منجر شد. در ادامه، مدل توسعه‌یافته با مشارکت ۱۲ نفر از خبرگان مدیریت صنعتی، تولید، فناوری اطلاعات و تحول دیجیتال ارزیابی و پالایش شد. میانگین کلی اهمیت مؤلفه‌های مدل ۴٫۶۶ از ۵، میانگین نسبت روایی محتوا ۰٫۸۰، شاخص روایی محتوا ۰٫۹۳ و میزان توافق کلی خبرگان ۹۲٫۳ درصد به دست آمد.

یافته‌ها نشان داد که قابلیت‌های سازمانی مورد نیاز برای مدیریت گذار به سوی تولید هوشمند در پنج بعد شامل قابلیت‌های راهبردی و رهبری تحول، قابلیت‌های انسانی و فرهنگی، قابلیت‌های داده‌محور و فناورانه، قابلیت‌های فرآیندی و عملیاتی و قابلیت‌های یادگیری و انطباق سازمانی قابل تبیین است. نتایج نشان می‌دهد که تحول هوشمند در صنعت کربن بلک، نه یک پروژه فناورانه مستقل، بلکه فرآیندی سازمانی و پویا است که موفقیت آن به هماهنگی میان راهبرد، سرمایه انسانی، داده، فناوری و فرآیندهای تولید وابسته است. توسعه این قابلیت‌ها می‌تواند از طریق ارتقای کنترل فرآیند، بهبود یکنواختی و کیفیت محصول، کاهش انحرافات عملیاتی، افزایش قابلیت اطمینان تولید و تقویت پایداری تأمین، عملکرد زنجیره ارزش صنعت لاستیک را بهبود بخشد.